przez Wega- Import herbaty
Chiny są największą kolebką kultury herbacianej i jednym z najważniejszych producentów herbaty na świecie. To właśnie stamtąd pochodzą liczne herbaty zielone, czarne, białe, oolong, pu-erh czy jaśminowe, które trafiają później do sprzedaży na europejskim rynku. Zanim jednak chińska herbata znajdzie się w magazynie polskiego importera, musi przejść przez wiele etapów – od wyboru producenta i oceny próbek po transport, odprawę celną i kontrolę zgodności produktu z wymaganiami Unii Europejskiej. Jak w praktyce wygląda import herbaty z Chin i na co trzeba zwrócić szczególną uwagę?
Dlaczego Chiny są tak ważnym kierunkiem importu herbaty?
Chiny mają jedną z najdłuższych tradycji produkcji herbaty na świecie. Ogromne zróżnicowanie klimatyczne i geograficzne sprawia, że w poszczególnych prowincjach powstają herbaty o bardzo różnych właściwościach i profilach smakowych. Z Chin importowane są zarówno klasyczne herbaty zielone, takie jak Sencha, Gunpowder czy Longjing, jak i herbaty jaśminowe, oolongi, herbaty czarne, białe, pu-erh oraz wiele herbat aromatyzowanych i specjalistycznych. Poszczególni producenci mogą oferować ten sam rodzaj herbaty w kilku klasach jakościowych, różniących się wyglądem liści, smakiem, aromatem i ceną. Dla importera oznacza to ogromny wybór, ale również konieczność bardzo dokładnego określenia, jakiego produktu poszukuje.
Krok 1. Określenie rodzaju i parametrów herbaty
Import herbaty z Chin zaczyna się jeszcze przed kontaktem z producentem. Najpierw trzeba określić, jaki produkt ma zostać sprowadzony i jakie powinien spełniać wymagania. Znaczenie mają m.in. rodzaj herbaty, jej klasa jakościowa, termin zbioru, wygląd i wielkość liści, kolor naparu, aromat oraz profil smakowy. W przypadku herbat aromatyzowanych lub mieszanek trzeba również ustalić ich dokładny skład. Istotna jest także powtarzalność produktu. Herbata jest surowcem rolnym, dlatego kolejne zbiory mogą różnić się między sobą. Importer powinien więc brać pod uwagę nie tylko jakość pojedynczej próbki, lecz także możliwości producenta w zakresie zapewnienia odpowiedniego produktu przy kolejnych zamówieniach.
Krok 2. Wybór producenta herbaty w Chinach
Znalezienie dostawcy nie powinno sprowadzać się do porównania cen. Przy długoterminowej współpracy liczą się również doświadczenie producenta, dostępność produktów, możliwości produkcyjne, jakość komunikacji oraz dokumentacja dotycząca oferowanej herbaty. W praktyce współpraca może rozpocząć się od wymiany wielu wiadomości dotyczących parametrów produktu, wielkości zamówienia, opakowań, warunków handlowych i terminu realizacji. Dla importera herbaty z Chin szczególnie ważne jest ustalenie, czy dostawca zna wymagania rynku europejskiego. Produkt dopuszczony do sprzedaży w kraju pochodzenia nie musi bowiem automatycznie spełniać wszystkich wymagań obowiązujących w Unii Europejskiej.
Krok 3. Próbki przed złożeniem zamówienia
Przed zakupem większej partii standardową praktyką jest zamówienie próbek. Pozwalają one ocenić produkt jeszcze przed podjęciem decyzji o imporcie. Sprawdza się przede wszystkim wygląd suchego liścia, jego wielkość i jednorodność, aromat, kolor naparu oraz smak. Ocenie mogą podlegać także liście po zaparzeniu. Warto porównywać kilka produktów jednocześnie. Różnice pomiędzy poszczególnymi klasami tej samej herbaty bywają znaczne, podczas gdy różnica w cenie nie zawsze od razu pokazuje, który produkt najlepiej odpowiada potrzebom konkretnego rynku. Próbka handlowa jest jednak dopiero początkiem oceny. Przy imporcie żywności równie istotne są kwestie związane z bezpieczeństwem produktu.
Krok 4. Weryfikacja dokumentacji i bezpieczeństwa herbaty
Herbata importowana z Chin i wprowadzana do obrotu w Unii Europejskiej musi spełniać obowiązujące tutaj wymagania prawa żywnościowego. Jednym z najważniejszych zagadnień są pozostałości środków ochrony roślin. Unijne najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości, czyli MRL, odnoszą się również do żywności importowanej z państw trzecich. Te same unijne limity dotyczą produktów znajdujących się na rynku UE niezależnie od tego, czy zostały wyprodukowane w Unii, czy poza nią. Przed wysyłką większej partii importer może wymagać odpowiednich specyfikacji, certyfikatów analizy lub wyników badań laboratoryjnych. Zakres dokumentacji i badań powinien odpowiadać produktowi oraz aktualnym wymaganiom. To szczególnie istotny etap, ponieważ normy obowiązujące na rynku chińskim i europejskim nie muszą być identyczne.
Krok 5. Uzgodnienie ceny i warunków handlowych
Po zaakceptowaniu produktu można ustalić ostateczne warunki zamówienia. Cena jednego kilograma herbaty jest tylko jednym z elementów rzeczywistego kosztu importu. Trzeba uwzględnić również transport, ubezpieczenie – jeżeli występuje po stronie kupującego – obsługę portową i spedycyjną, odprawę celną, badania, transport krajowy, magazynowanie oraz koszty finansowe związane np. z kursem walut. Na tym etapie ustalane są również warunki dostawy zgodnie z odpowiednią regułą Incoterms®, sposób płatności, rodzaj opakowania, wielkość partii oraz termin przygotowania towaru. Po zaakceptowaniu warunków producent może wystawić PI – Proforma Invoice, na podstawie której potwierdzane jest zamówienie i realizowana płatność zgodnie z uzgodnionymi warunkami.
Krok 6. Produkcja i przygotowanie zamówienia
Nie każda herbata dostępna w ofercie producenta znajduje się od razu w magazynie w ilości potrzebnej do realizacji dużego zamówienia. Część produktów musi zostać przygotowana, przesortowana, zapakowana lub wyprodukowana zgodnie z uzgodnioną specyfikacją. Znaczenie ma również sezonowość. W przypadku niektórych herbat dostępność konkretnego zbioru jest ograniczona, a zainteresowanie określonymi produktami może być większe w poszczególnych miesiącach. Gotowa herbata jest zazwyczaj pakowana w opakowania zbiorcze chroniące ją przed wilgocią, obcymi zapachami i innymi czynnikami mogącymi wpłynąć na jej jakość podczas wielotygodniowego transportu.
Krok 7. Organizacja transportu z Chin
Przy większych zamówieniach najczęściej wykorzystywany jest transport morski. Jest znacznie wolniejszy od lotniczego, ale przy dużych ilościach towaru zwykle bardziej ekonomiczny. Herbata może być przewożona jako FCL (Full Container Load), gdy wykorzystywany jest kontener przeznaczony dla ładunku jednego klienta, albo jako LCL (Less than Container Load), kiedy przesyłka zajmuje jedynie część kontenera i jest konsolidowana z innymi ładunkami. W przypadku FCL najczęściej wykorzystywane są kontenery 20′ lub 40′, a ich dobór zależy od ilości, objętości i masy zamówienia. Transport organizowany jest we współpracy ze spedytorem, który może odpowiadać m.in. za booking, organizację przewozu kontenera, współpracę z armatorem oraz przekazywanie importerowi informacji dotyczących przebiegu dostawy.
Krok 8. Załadunek kontenera i wypłynięcie statku
Po przygotowaniu towaru następuje stuffing, czyli załadunek do kontenera. Kontener musi następnie dotrzeć do terminalu przed wyznaczonym przez przewoźnika cut-off. Importer otrzymuje informacje dotyczące planowanego transportu, w tym m.in. ETD (Estimated Time of Departure), czyli przewidywaną datę wypłynięcia statku, oraz ETA (Estimated Time of Arrival) – przewidywaną datę przybycia do portu docelowego. Obie daty mogą się zmieniać.
Krok 9. Co może opóźnić transport herbaty z Chin?
Droga kontenera z Chin do Europy nie zawsze przebiega zgodnie z pierwotnym harmonogramem. Na termin dostawy mogą wpływać warunki pogodowe, zmiany rozkładu statków, opóźnienia wcześniejszych rejsów, problemy w portach czy kongestia, czyli przeciążenie terminalu lub portu. Nie każdy kontener płynie również bezpośrednio z portu załadunku do portu docelowego. Transport może obejmować transshipment, czyli przeładunek kontenera na inny statek w porcie pośrednim. Dlatego ETA należy traktować jako przewidywany, a nie gwarantowany termin przybycia. Dla importera ma to szczególne znaczenie przy planowaniu zapasów. Jeżeli określona herbata jest potrzebna przed sezonem zwiększonej sprzedaży, kilkutygodniowe opóźnienie może spowodować przerwę w dostępności produktu.
Krok 10. Dokumenty potrzebne przy imporcie herbaty z Chin
Wraz z dostawą funkcjonuje zestaw dokumentów handlowych i transportowych. W zależności od warunków transakcji i rodzaju produktu mogą to być m.in.:
- Commercial Invoice – faktura handlowa,
- Packing List – lista pakowa,
- B/L (Bill of Lading) – konosament morski,
- Certificate of Origin – świadectwo pochodzenia, jeżeli jest wymagane lub potrzebne,
- specyfikacja produktu,
- certyfikaty i wyniki badań związane z daną partią.
Dokładny zestaw dokumentów zależy od produktu, warunków transakcji i aktualnych wymagań dotyczących jego importu.
Krok 11. Kontrole importowanej herbaty
Herbata jest żywnością pochodzenia niezwierzęcego. Nie oznacza to jednak, że każda przesyłka herbaty z Chin jest automatycznie poddawana identycznemu zestawowi kontroli na granicy. Większość żywności pochodzenia niezwierzęcego nie podlega obowiązkowej kontroli w wyznaczonym punkcie przed każdym wprowadzeniem do UE. Dla określonych produktów i krajów mogą jednak obowiązywać zwiększone poziomy kontroli lub szczególne warunki przywozu. Wykazy te są aktualizowane na podstawie oceny ryzyka i wyników wcześniejszych kontroli. W takich przypadkach mogą pojawić się dodatkowe wymagania dotyczące zgłoszenia przesyłki, badań czy dokumentu CHED-D obsługiwanego za pośrednictwem systemu TRACES. Przed każdą dostawą należy sprawdzić aktualne wymagania dotyczące konkretnego produktu, kodu CN i kraju pochodzenia, zamiast zakładać, że procedura będzie identyczna jak przy poprzednim kontenerze.
Krok 12. Odprawa celna
Po dotarciu towaru do Unii Europejskiej przeprowadzana jest odprawa celna. Wymaga ona m.in. prawidłowej klasyfikacji towaru, ustalenia jego wartości celnej i pochodzenia oraz przedstawienia wymaganych dokumentów. Herbaty klasyfikowane są w obrębie pozycji CN 0902, jednak dalsza klasyfikacja zależy m.in. od rodzaju herbaty i sposobu jej pakowania. Dlatego kodu nie powinno się dobierać wyłącznie na podstawie ogólnej nazwy „herbata”. W praktyce importerzy często korzystają z usług agencji celnej, która przygotowuje zgłoszenie i reprezentuje przedsiębiorcę przed organami celnymi.
Krok 13. Transport z portu do magazynu
Po zakończeniu wymaganych formalności towar może zostać odebrany z portu i przewieziony do magazynu. Także na tym etapie ważny jest czas. Linie żeglugowe i terminale określają okresy wolne od określonych opłat, a ich przekroczenie może prowadzić do dodatkowych kosztów, takich jak demurrage, detention czy storage. Dlatego sprawna współpraca importera, spedytora, agencji celnej i magazynu ma znaczenie nie tylko dla terminu dostawy, lecz także dla jej całkowitego kosztu.
Krok 14. Przyjęcie herbaty do magazynu
Po przyjeździe dostawy sprawdza się zgodność otrzymanego towaru z zamówieniem. Kontroli mogą podlegać liczba opakowań, oznaczenia partii, stan opakowań oraz sam produkt. Istotne jest zachowanie identyfikowalności (traceability). Unijne prawo żywnościowe wymaga, aby przedsiębiorstwa były w stanie ustalić, od kogo otrzymały produkt oraz komu został on następnie przekazany. Wymóg ten obejmuje również żywność importowaną spoza UE. Dopiero po przejściu całego procesu herbata może zostać przeznaczona do dalszej dystrybucji, konfekcjonowania lub wykorzystania do produkcji mieszanek.
Ile trwa import herbaty z Chin?
Nie ma jednej odpowiedzi. Cały proces może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy, ponieważ sam rejs statku jest tylko jednym z jego elementów. Do czasu transportu trzeba doliczyć znalezienie lub wybór odpowiedniego produktu, przesłanie i ocenę próbek, negocjacje, przygotowanie zamówienia przez producenta, booking, transport do chińskiego portu, ewentualny transshipment, odprawę oraz dostarczenie towaru do magazynu. Profesjonalny importer herbaty z Chin planuje dostawy ze znacznym wyprzedzeniem i uwzględnia możliwość wystąpienia opóźnień.
Importer herbaty z Chin – na czym polega jego rola?
Rola importera nie kończy się na zamówieniu herbaty i zorganizowaniu jej przewozu. To importer wprowadzający produkt na rynek UE musi zadbać o to, aby sprowadzana żywność spełniała obowiązujące wymagania. W praktyce oznacza to połączenie kilku obszarów: znajomości samego produktu, współpracy z producentami, kontroli jakości, bezpieczeństwa żywności, logistyki, dokumentacji oraz przepisów dotyczących importu.
Dobry kontakt z chińskim producentem jest przy tym równie ważny jak znajomość procedur. Przy tysiącach kilometrów dzielących dostawcę od odbiorcy wiele problemów trzeba rozwiązywać jeszcze zanim kontener zostanie zamknięty i wyruszy do portu.
Od chińskiej plantacji do magazynu w Polsce
Import herbaty z Chin jest wieloetapowym procesem, w którym decyzje podejmowane na początku mogą mieć wpływ na całą późniejszą dostawę. Wybór właściwego producenta i produktu, ocena próbek, kontrola dokumentacji i bezpieczeństwa, odpowiednie zaplanowanie transportu oraz sprawna odprawa pozwalają ograniczyć ryzyko problemów po dotarciu towaru do Europy. Za opakowaniem chińskiej herbaty stojącym później na półce kryje się więc znacznie więcej niż sam rejs kontenerowca z Azji. To często kilka miesięcy pracy, podczas których herbata przechodzi kolejne etapy – od próbki i zamówienia u producenta aż po dostawę gotowej partii do magazynu importera.
