przez Wega- Import herbaty
Zanim herbata z Chin, Sri Lanki, Indii czy innego kraju trafi do polskiej hurtowni, sklepu lub producenta mieszanek, musi przejść długą drogę. Wybór dostawcy, próbki, uzgodnienie jakości i ceny, dokumentacja, transport, odprawa celna i kontrola bezpieczeństwa produktu to tylko część procesu. Import herbaty wymaga nie tylko znajomości rynku, lecz także przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej. Każda dostawa łączy działania producenta, importera, przewoźników, służb celnych i innych podmiotów uczestniczących w międzynarodowym łańcuchu dostaw. Od momentu rozpoczęcia poszukiwań odpowiedniej herbaty do jej pojawienia się w magazynie może upłynąć wiele tygodni, a nawet kilka miesięcy. W tym czasie surowiec pokonuje tysiące kilometrów, zanim będzie mógł trafić do dalszej sprzedaży. Jak w praktyce wygląda droga herbaty od producenta do magazynu w Polsce?
Import herbaty – znacznie więcej niż transport towaru
Import herbaty może na pierwszy rzut oka wydawać się stosunkowo prosty: importer wybiera produkt, składa zamówienie, organizuje transport i odbiera towar. W rzeczywistości za każdą większą dostawą stoi znacznie więcej decyzji i etapów. Herbata jest produktem spożywczym, dlatego wprowadzając ją na rynek Unii Europejskiej, trzeba zadbać o jej bezpieczeństwo, identyfikowalność oraz zgodność z obowiązującymi wymaganiami. Produkty importowane spoza UE muszą spełniać wymagania prawa żywnościowego obowiązujące na unijnym rynku.
Dodatkowym wyzwaniem jest odległość dzieląca importera od miejsca produkcji. Współpraca z dostawcami z Azji oznacza różnice czasowe, odmienne praktyki handlowe oraz konieczność precyzyjnego uzgadniania parametrów produktu na odległość. Nie bez znaczenia są także zmiany kursów walut, sytuacja na światowym rynku surowców czy dostępność herbat z poszczególnych zbiorów. Importer musi więc planować zakupy nie tylko z myślą o bieżących potrzebach, ale również o zapotrzebowaniu klientów w kolejnych miesiącach. Sam proces zaczyna się jednak dużo wcześniej – często wiele miesięcy przed pojawieniem się herbaty w Polsce.
Od czego zaczyna się import herbaty?
Pierwszym etapem jest określenie, jakiego produktu potrzebuje importer. Inaczej wygląda poszukiwanie klasycznej czarnej herbaty przeznaczonej do mieszanek, inaczej wysokiej jakości zielonej Senchy, herbaty jaśminowej, oolongu czy konkretnej klasy herbaty cejlońskiej. Znaczenie mają m.in. kraj i region pochodzenia, rodzaj herbaty, jakość i wygląd liści, profil sensoryczny, dostępność odpowiedniej ilości surowca oraz cena.
W handlu hurtowym liczy się również powtarzalność. Dobra próbka to dopiero początek – importer musi mieć pewność, że producent będzie w stanie dostarczyć uzgodnioną ilość produktu o oczekiwanych parametrach. Dlatego wybór zagranicznego dostawcy jest jednym z najważniejszych etapów całego procesu.
Wybór producenta i pierwsze próbki
Przed złożeniem większego zamówienia importer zazwyczaj ocenia próbki oferowanych herbat. Pozwala to sprawdzić wygląd suchego liścia, kolor naparu, aromat, smak i inne cechy produktu. Czasem porównuje się kilka lub kilkanaście próbek, zanim zostanie wybrana odpowiednia herbata. Znaczenie może mieć również termin zbioru, zastosowany kultywar, metoda produkcji czy klasa liścia.
Ocena sensoryczna nie jest jednak jedynym kryterium. Ważna jest także dokumentacja produktu oraz możliwość potwierdzenia jego zgodności z wymaganiami rynku UE. Na tym etapie ustala się również warunki handlowe: cenę, minimalną wielkość zamówienia, sposób pakowania, termin produkcji i wysyłki oraz warunki dostawy.
Jakość to nie tylko smak i wygląd liści
Herbata może doskonale wyglądać i smakować, a mimo to nie spełniać wszystkich wymagań potrzebnych do wprowadzenia jej na rynek. Jednym z istotnych zagadnień są pozostałości środków ochrony roślin. W Unii Europejskiej maksymalne poziomy pozostałości pestycydów w żywności określa przede wszystkim rozporządzenie (WE) nr 396/2005. Co ważne, obowiązujące limity dotyczą produktów znajdujących się na rynku UE niezależnie od tego, czy zostały wyprodukowane wewnątrz Unii, czy sprowadzone z państwa trzeciego.
Fakt, iż herbata spełnia wymagania obowiązujące w kraju producenta, nie musi automatycznie oznaczać zgodności z wymaganiami europejskimi. Importerzy mogą wymagać od producentów wyników badań laboratoryjnych, specyfikacji produktu i innych dokumentów dotyczących jakości oraz bezpieczeństwa żywności. W zależności od produktu i oceny ryzyka mogą być również wykonywane dodatkowe analizy. To jeden z powodów, dla których współpraca z wiarygodnym producentem i możliwość dokładnego prześledzenia pochodzenia konkretnej partii mają tak duże znaczenie.
Zamówienie herbaty u producenta
Po zaakceptowaniu produktu można przejść do uzgodnienia właściwego zamówienia. Przy imporcie większych ilości herbaty trzeba uwzględnić nie tylko samą cenę za kilogram. Na ostateczny koszt wpływają również transport, ubezpieczenie, odprawa celna, opłaty portowe i logistyczne, badania, magazynowanie oraz kurs waluty.
Znaczenie ma również sezonowość. Herbata jest produktem rolnym, więc jej dostępność i właściwości mogą zmieniać się w zależności od zbioru. Niektóre rodzaje są produkowane przez znaczną część roku, inne pojawiają się tylko w określonym sezonie lub w bardzo ograniczonych ilościach. Importer musi planować zakupy z wyprzedzeniem i brać pod uwagę czas potrzebny zarówno na przygotowanie zamówienia przez producenta, jak i na jego późniejszy transport.
Jak herbata dociera do Polski?
W przypadku dużych zamówień z Azji najczęściej wykorzystywany jest transport morski. Herbata może być przewożona jako część ładunku zbiorczego lub w całym kontenerze, zależnie od wielkości zamówienia i przyjętego modelu logistycznego. Transport morski jest stosunkowo ekonomiczny przy dużych ilościach, ale wymaga czasu. Na termin dostawy wpływają nie tylko długość rejsu, lecz także dostępność kontenerów i statków, sytuacja w portach, warunki pogodowe, zmiany tras oraz ewentualne opóźnienia podczas przeładunków.
W określonych sytuacjach możliwy jest również transport lotniczy, znacznie szybszy, ale zwykle zdecydowanie droższy. Może mieć zastosowanie np. przy próbkach, niewielkich przesyłkach albo szczególnie pilnych dostawach. Podczas transportu ważne są odpowiednie warunki zabezpieczenia towaru. Herbata łatwo pochłania wilgoć i obce zapachy, dlatego sposób pakowania i warunki przewozu mają znaczenie dla zachowania jej jakości.
Dokumenty towarzyszące dostawie
Międzynarodowej dostawie herbaty towarzyszy dokumentacja handlowa i transportowa. Jej dokładny zakres zależy m.in. od kraju pochodzenia, rodzaju produktu, warunków transakcji oraz aktualnych wymagań prawnych. W praktyce mogą to być m.in. faktura handlowa, lista pakowa, dokument przewozowy oraz dokumentacja dotycząca produktu i jego jakości.
Dokumenty muszą być zgodne z rzeczywistą zawartością przesyłki. Błędy w nazwie produktu, ilości, masie czy danych stron transakcji mogą prowadzić do problemów podczas odprawy lub opóźnić wydanie towaru. W przypadku produktów objętych szczególnymi wymaganiami mogą być potrzebne również dodatkowe świadectwa lub wyniki badań.
Czy każda herbata jest kontrolowana na granicy?
Nie każda przesyłka żywności pochodzenia niezwierzęcego jest automatycznie poddawana takim samym obowiązkowym kontrolom granicznym. System UE jest oparty na analizie ryzyka. Większość żywności pochodzenia niezwierzęcego nie musi przechodzić obowiązkowej kontroli w wyznaczonym punkcie granicznym przed każdym wprowadzeniem na rynek. Istnieją jednak wyjątki. Jeżeli w odniesieniu do określonego produktu pochodzącego z konkretnego państwa stwierdzane są określone zagrożenia lub powtarzające się niezgodności, może on zostać objęty zwiększonym poziomem kontroli.
Wykazy takich produktów są regularnie aktualizowane. Komisja Europejska wskazuje, że przy ich ustalaniu brane są pod uwagę m.in. zgłoszenia w systemie RASFF, wyniki kontroli, dane państw członkowskich oraz informacje dotyczące wykrywanych zagrożeń. W zależności od obowiązujących w danym momencie przepisów określona przesyłka może więc podlegać kontroli dokumentów, identyfikacji towaru, kontroli fizycznej lub pobraniu próbek do badań laboratoryjnych. Dlatego przed każdą dostawą należy sprawdzać aktualne wymagania dotyczące konkretnego produktu i kraju pochodzenia, zamiast zakładać, że procedura będzie zawsze identyczna.
Odprawa celna i dopuszczenie towaru do obrotu
Towar sprowadzany spoza Unii Europejskiej musi przejść odpowiednią procedurę celną. Podczas odprawy znaczenie mają m.in. prawidłowe określenie towaru, jego wartość, kraj pochodzenia oraz właściwa klasyfikacja taryfowa. Na tej podstawie ustalane są należności i wykonywane są formalności związane z wprowadzeniem produktu na obszar celny UE. Importer może prowadzić odprawę przy wsparciu agencji celnej lub innych podmiotów specjalizujących się w obsłudze międzynarodowego transportu. Dopiero po spełnieniu odpowiednich wymagań towar może zostać zwolniony i skierowany do magazynu.
Identyfikowalność – trzeba wiedzieć, skąd pochodzi herbata
Jedną z podstawowych zasad unijnego prawa żywnościowego jest traceability, czyli możliwość prześledzenia drogi produktu. Przedsiębiorca działający na rynku spożywczym powinien być w stanie ustalić, od kogo otrzymał produkt oraz do jakich przedsiębiorców został on następnie dostarczony. Obowiązek identyfikowalności na kolejnych etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji wynika z art. 18 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. W praktyce oznacza to konieczność prowadzenia dokumentacji pozwalającej powiązać herbatę znajdującą się w magazynie z konkretną dostawą i dostawcą. Jeżeli później pojawiłby się problem dotyczący bezpieczeństwa określonej partii, prawidłowa identyfikowalność pozwala ustalić jej pochodzenie oraz odbiorców.
Co dzieje się z herbatą po przyjeździe do magazynu?
Zakończenie odprawy nie oznacza jeszcze końca drogi produktu. Po dostarczeniu herbaty do magazynu może nastąpić kontrola zgodności dostawy z zamówieniem. Sprawdza się m.in. stan opakowań, oznaczenia partii, ilość towaru oraz jego cechy jakościowe. Herbata importowana luzem może następnie zostać sprzedana odbiorcom hurtowym, konfekcjonowana, wykorzystana jako składnik mieszanek albo poddana dalszym procesom – zależnie od działalności danego przedsiębiorstwa. Na każdym z tych etapów obowiązują odpowiednie wymagania dotyczące bezpieczeństwa i higieny żywności. Unijne zasady higieny produktów spożywczych opierają się m.in. na rozporządzeniu (WE) nr 852/2004.
Herbata musi być również prawidłowo oznakowana
Jeżeli produkt ma trafić do konsumenta w opakowaniu detalicznym, kolejnym zagadnieniem jest prawidłowe oznakowanie. Podstawowe unijne zasady przekazywania konsumentom informacji na temat żywności określa rozporządzenie (UE) nr 1169/2011. Zakres wymaganych informacji zależy od konkretnego produktu i sposobu jego sprzedaży, dlatego przygotowanie etykiety wymaga uwzględnienia aktualnych przepisów. To jednak osobny i dość obszerny temat – od informacji obowiązkowych po zasady prezentowania składu czy danych podmiotu odpowiedzialnego za żywność – dlatego warto poświęcić mu oddzielny artykuł.
Import herbaty wymaga planowania
Od znalezienia odpowiedniej herbaty do jej pojawienia się w polskim magazynie może minąć wiele tygodni, a czasem miesięcy. Na powodzenie dostawy wpływa cały łańcuch decyzji: wybór producenta, ocena próbek, uzgodnienie parametrów jakościowych, dokumentacja, produkcja, transport, odprawa i kontrola zgodności towaru. Importer musi przy tym łączyć wiedzę o samej herbacie z logistyką, handlem międzynarodowym oraz wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa żywności. Dlatego za paczką Senchy, kartonem Ceylon OP1 czy workiem chińskiej herbaty jaśminowej stojącym później w magazynie kryje się znacznie więcej niż samo zamówienie produktu za granicą. Import herbaty to cały proces – od wyboru liści i producenta aż po moment, w którym bezpieczny i zgodny z wymaganiami produkt może trafić do dalszej sprzedaży.
