

przez Wega- Herbata
Na opakowaniach i w ofertach herbat, szczególnie czarnych pochodzących z Indii, Sri Lanki czy innych regionów stosujących brytyjski system klasyfikacji, można spotkać skróty takie jak OP, BOP, FOP czy GFOP. Dla osoby, która nie zajmuje się herbatą zawodowo, mogą wyglądać jak oznaczenia jakości. W rzeczywistości opisują przede wszystkim formę, wielkość i wygląd liści oraz obecność młodych pączków, czyli tipsów. Co można zatem wyczytać z tych symboli i dlaczego herbata oznaczona GFOP nie musi automatycznie smakować lepiej niż OP?
Klasyfikacja herbaty – co właściwie opisuje?
System oznaczeń OP, BOP, FOP czy GFOP jest stosowany przede wszystkim w odniesieniu do herbat czarnych produkowanych metodą ortodoksyjną, czyli takich, w których podczas produkcji zachowuje się większe fragmenty liści.
Klasyfikacja pozwala opisać wygląd gotowego surowca. Uwzględnia między innymi:
- wielkość liści,
- stopień ich rozdrobnienia,
- obecność młodych pączków i delikatnych listków,
- ogólną strukturę suchej herbaty.
Nie jest natomiast uniwersalną skalą jakości, w której każdej herbacie można przypisać ocenę od najgorszej do najlepszej.

OP – Orange Pekoe
OP (Orange Pekoe) to jedno z najbardziej rozpowszechnionych oznaczeń. Odnosi się do herbaty składającej się z całych, stosunkowo dużych liści. Nazwa może być myląca. „Orange” nie oznacza tutaj ani pomarańczowego aromatu, ani dodatku skórki pomarańczowej. Herbata OP nie jest więc herbatą aromatyzowaną pomarańczą. Liście klasy OP są zwykle większe niż w klasach oznaczonych literą B, czyli Broken. W naparze mogą rozwijać się stopniowo, a ich większy rozmiar często wiąże się z nieco spokojniejszą ekstrakcją niż w przypadku drobniejszych frakcji.
BOP – Broken Orange Pekoe
Litera B oznacza Broken, czyli liść łamany. BOP (Broken Orange Pekoe) składa się z mniejszych fragmentów liści niż OP. Nie oznacza to jednak, że jest to herbata gorsza. Rozdrobnienie może być zamierzonym elementem procesu produkcyjnego. Mniejsze fragmenty mają większą powierzchnię kontaktu z wodą, dlatego herbata BOP zazwyczaj zaparza się szybciej i daje intensywniejszy napar. Z tego względu tego rodzaju klasy są chętnie wykorzystywane tam, gdzie pożądany jest mocny kolor, wyrazisty smak i stosunkowo krótki czas parzenia. W handlu rozróżnienie między OP a BOP mówi więc przede wszystkim o wielkości liścia, a nie o tym, która z dwóch herbat jest lepsza.
FOP – Flowery Orange Pekoe
Kolejny stopień szczegółowości pojawia się przy oznaczeniu FOP – Flowery Orange Pekoe. Słowo Flowery nie oznacza w tym przypadku kwiatowego aromatu. Wskazuje na obecność młodych, delikatnych części pędu herbacianego, w tym tipsów, czyli nierozwiniętych pączków. W suchej herbacie mogą być one widoczne jako jaśniejsze, niekiedy srebrzyste lub złotawe elementy. Ich obecność informuje o rodzaju surowca wykorzystanego podczas zbioru i produkcji. FOP jest więc bardziej szczegółowym opisem struktury liści niż samo OP.
GFOP – Golden Flowery Orange Pekoe
W oznaczeniu GFOP (Golden Flowery Orange Pekoe) pojawia się dodatkowo litera G – Golden. Odnosi się ona do obecności złotych tipsów, widocznych w gotowej herbacie. Są to młode części pędu, które podczas przetwarzania mogą przyjmować charakterystyczną złocistą barwę. Herbaty z większym udziałem tipsów mogą być szczególnie cenione, ale również tutaj sam skrót nie daje pełnej informacji o jakości naparu.

A co oznaczają jeszcze dłuższe skróty?
Na rynku można spotkać również bardziej rozbudowane oznaczenia, takie jak TGFOP, FTGFOP czy SFTGFOP. Poszczególne litery służą dalszemu doprecyzowaniu klasy liścia i udziału tipsów.
Przykładowo:
- TGFOP – Tippy Golden Flowery Orange Pekoe wskazuje na większą obecność tipsów.
- FTGFOP – Fine Tippy Golden Flowery Orange Pekoe jest bardziej szczegółowym oznaczeniem wysokiej klasy liścia z tipsami.
System może być rozwijany jeszcze dalej, ale trzeba pamiętać, że nie wszędzie stosuje się go w identyczny sposób. Oznaczenia należy więc interpretować w kontekście konkretnego kraju, plantacji i producenta.
Whole Leaf, Broken, Fannings i Dust – wielkość ma znaczenie
Oprócz klas takich jak OP czy FOP w handlu herbatą istotny jest szerszy podział według stopnia rozdrobnienia liścia. Whole Leaf obejmuje klasy z całymi lub prawie całymi liśćmi. Do tej grupy należą m.in. OP i FOP. Broken Leaf to herbaty z liści łamanych. Ich oznaczenia zawierają zazwyczaj literę B, jak w BOP. Fannings to jeszcze drobniejsze fragmenty liści, powstające podczas sortowania herbaty. Dust oznacza bardzo drobną frakcję. Ze względu na niewielki rozmiar cząstek szybko oddaje związki do wody i pozwala uzyskać mocny napar w krótkim czasie. Dlatego takie frakcje są często wykorzystywane między innymi w produkcji herbat ekspresowych. Co ważne, drobniejsza frakcja nie musi oznaczać surowca złej jakości. Jest to przede wszystkim informacja o jego strukturze i właściwościach podczas parzenia.
Czy GFOP jest lepsze od OP?
Nie da się tego stwierdzić wyłącznie na podstawie skrótu. Oznaczenia mogą sugerować rodzaj użytego surowca i wygląd liścia, ale nie są pełną oceną sensoryczną ani gwarancją jakości herbaty. Na końcowy efekt wpływają również m.in. pochodzenie herbaty, odmiana krzewu, warunki uprawy, termin i sposób zbioru, przebieg produkcji, świeżość oraz sposób przechowywania. Dwie herbaty o identycznym oznaczeniu OP mogą więc znacząco różnić się aromatem, smakiem i ogólną jakością. Podobnie herbata GFOP nie musi odpowiadać każdemu bardziej niż dobra OP czy BOP. Wiele zależy również od tego, jakiego naparu oczekuje odbiorca.

Co oznaczenia mówią importerowi i kupującemu?
W obrocie hurtowym klasyfikacja liści herbaty jest przede wszystkim praktycznym językiem opisu produktu. Pozwala wstępnie określić, jak wygląda herbata i jakiego rodzaju frakcji można się spodziewać. Przy wyborze herbaty nie warto jednak opierać decyzji wyłącznie na skrócie znajdującym się przy nazwie. Znacznie więcej informacji daje ocena próbki: wyglądu suchego liścia, aromatu, koloru naparu i przede wszystkim jego smaku. Oznaczenie OP, BOP, FOP czy GFOP jest zatem wskazówką, a nie oceną wystawioną herbacie. Pomaga zrozumieć, z jakim rodzajem liścia mamy do czynienia, ale nie odpowiada na najważniejsze pytanie: czy dana herbata jest dobra. O tym ostatecznie najlepiej przekonać się, oglądając liść i próbując naparu.

